Litania do Najświętszego Serca Pana Jezusa — tekst

Nabożeństwo do Serca Jezusowego wyrosło z rozważań nad przebiciem boku Chrystusa na krzyżu (J 19, 34). Średniowieczni mistycy, zwłaszcza w kręgach cysterskich i benedyktyńskich, dostrzegali w otwartym boku źródło sakramentów i schronienie dla duszy. Nie było to jeszcze nabożeństwo publiczne, lecz osobista, klasztorna pobożność.

Punktem zwrotnym była druga połowa XVII wieku we Francji. Zakonnica z zgromadzenia Wizytatek św. Małgorzata Maria Alacoque z klasztoru w Paray-le-Monial opisała objawienia, podczas których Chrystus wskazał na swoje Serce i prosił o zadośćuczynienie za obojętność ludzi. Z tego doświadczenia zrodziły się dwie praktyki, które przetrwały do dziś: nabożeństwo pierwszych piątków oraz odrębne święto Najświętszego Serca, obchodzone w piątek po oktawie Bożego Ciała.

Same litanie do Serca Jezusowego od dawna krążyły w wielu wersjach, różniących się liczbą i wyborem inwokacji. Kościół zatwierdził jeden tekst do użytku publicznego dopiero za Leona XIII, w 1899 roku — w tym samym roku, w którym papież ten poświęcił rodzaj ludzki Najświętszemu Sercu. Zatwierdzona litania zawiera trzydzieści trzy wezwania, tradycyjnie powiązane z latami ziemskiego życia Chrystusa.

Opublikowana tutaj wersja jest starsza i wyraźnie różni się od tekstu oficjalnego. Zawiera ona wyrażenia, których nie usłyszałoby się dziś w kościele: „sanktuarium Trójcy Świętej”, „otchłań mądrości”, „ocean dobroci”, „tron miłosierdzia”. Jest to świadectwo stanu rzeczy sprzed ujednolicenia — dokument pobożności, a nie tekst przeznaczony do nabożeństw parafialnych.

Modlitwa końcowa, w której prosi się Boga Ojca, aby spojrzał na Serce swojego Syna i przyjął zadośćuczynienie ofiarowane w imieniu grzeszników, podsumowuje zadośćuczyniający charakter całego nabożeństwa.

Litanię odmawia się na przemian: po każdej inwokacji następuje odpowiedź „Zmiłuj się nad nami”. W kościołach czasami śpiewa się ją, zwłaszcza w czerwcu, kiedy to po Mszy Świętej, przed wystawionym Najświętszym Sakramentem, odprawia się nabożeństwo czerwcowe.

Drugą stałą okazją jest pierwszy piątek miesiąca. Praktyka ta łączy litanię ze spowiedzią i Komunią Świętą w ramach zadośćuczynienia; samej litanii zazwyczaj poprzedza lub następuje po niej akt poświęcenia się Najświętszemu Sercu.

Modląc się prywatnie, warto zatrzymać się nad wezwaniami, które mówią o cierpieniu Serca — „zranionego miłością”, „przebitego włócznią” — i powiązać je z konkretną intencją: za kogoś dalekiego od wiary, za osobę skrzywdzoną przez Kościół lub za siebie samego, za to, co najtrudniej jest powierzyć Bogu.

W kościele zazwyczaj modli się na kolanach; w domu wystarczy usiąść w ciszy przed obrazem Serca Jezusa. Stary zwyczaj nakazywał trzykrotne powtórzenie ostatniej inwokacji — ślad tego można dostrzec w słowach „nasz pomocnik w utrapieniu”.

Litania kończy się modlitwą podaną w tekście, a często dodaje się inwokację „Jezu, cichy i pokorny sercem, uczyń nasze serca podobnymi do Twojego”, powtarzaną trzykrotnie.