Litania do Matki Bożej Pocieszenia — tekst

Cześć Matki Bożej Pocieszenia rozwinęła się głównie w kręgach augustianów i była związana z bractwami skupionymi wokół tego tytułu; z tej tradycji wywodzi się również zwyczaj noszenia paska jako znaku przynależności do bractwa. W Polsce wiele kościołów i obrazów nosi ten tytuł, a święta Matki Bożej Pocieszenia, obdarzone odpustami, przyciągają pielgrzymów zwłaszcza pod koniec lata.

Litania ta różni się od Litanii Loretańskiej pod względem doboru treści. Tam tytuły układają się w następującej kolejności: Matka, Dziewica, Królowa. Tutaj dominuje inna zasada — niemal każde wezwanie stanowi obraz z Starego Testamentu, odczytywany jako zapowiedź Maryi. Pojawiają się: drabina Jakuba, po której aniołowie wstępowali do nieba; runo Gedeona, mokre od rosy pośród suchej ziemi; płonący krzew, który płonął, ale nie spłonął; ogrodzony ogród i źródło wody żywej z Pieśni nad Pieśniami; tron Salomona i Arka Przymierza.

Taka konstrukcja nie jest literacką ozdobą. Odzwierciedla ona dawną metodę interpretacji Pisma Świętego, w której wydarzenia i przedmioty ze Starego Testamentu traktowane są jako symbole zapowiadające rzeczywistość Nowego Testamentu. Litania jest zatem w istocie skondensowaną lekcją tej metody — z tą różnicą, że zamiast wyjaśniać, po prostu wymienia.

Drugą wyraźną cechą jest konsekwentne skupienie się na cierpieniu. Maryja nazywana jest tu pocieszycielką cierpiących, uzdrowicielką chorych, wybawczynią uwięzionych, pomocnicą ubogich i sierot, miastem schronienia dla grzeszników. W zakończeniu prosi się o wieczny odpoczynek dla zmarłych, po czym następuje zwyczajowe potrójne „Baranku Boży” oraz wersik zamykający każdą litanię maryjną.

Tekst ten zachował się w starych polskich zbiorach modlitw; jego autor jest nieznany.

Odmawia się ją tak jak każdą litanię: przewodniczący wypowiada inwokację, zgromadzenie odpowiada „Módl się za nami”, a na inwokacje skierowane do Osób Trójcy Świętej – „Zmiłuj się nad nami”. Cechą charakterystyczną tego tekstu jest grupowanie inwokacji: odpowiedź powtarza się zbiorowo po kilku z nich, co podczas wspólnej modlitwy wymaga wcześniejszego ustalenia, gdzie mają następować przerwy.

Odpowiednim momentem jest każda sytuacja, w której potrzebne jest pocieszenie — nie ma wyznaczonego dnia ani okresu w roku liturgicznym. W praktyce odmawia się ją w przypadku choroby, po stracie bliskiej osoby, w okresie długotrwałego przygnębienia, a także jako modlitwę za kogoś, kto właśnie przez to przechodzi.

Litania ta jest trudniejsza do odczytania niż Litania Loretańska, ponieważ zawarte w niej obrazy wymagają pewnej znajomości Starego Testamentu. Warto odmawiać ją powoli i na początku zatrzymywać się nad mniej jasnymi wezwaniami — „czyste runo Gedeona” czy „płonący krzew, który nie spłonął” ujawniają swoje znaczenie dopiero wtedy, gdy przypomni się sobie scenę, do której się odnoszą.

Zakończenie, w którym prosi się o wieczny odpoczynek dla zmarłych, sprawia, że litania ta doskonale nadaje się do modlitwy w listopadzie oraz w rocznice śmierci. Można ją wtedy odmawiać w intencji konkretnej osoby, wymieniając jej imię przed rozpoczęciem.

Pozycja ciała jest dowolna. Podczas modlitwy wspólnotowej obowiązują zwyczaje danej parafii, najczęściej klęcząc; w modlitwie prywatnej wystarczy dowolne miejsce, w którym nic nie przeszkadza.