Biskup z listy duszpasterzy z Tongeren i Maastrichtu
Diecezja Tongeren, przeniesiona później do Maastrichtu, a jeszcze później do Liège, należy do najstarszych diecezji na północ od Alp. Jej najsłynniejszym biskupem był święty Servatius, który zmarł pod koniec IV wieku i został pochowany w Maastricht.
W zachowanych wykazach biskupów tego Kościoła pojawia się imię Agricola. Co ciekawe, pojawia się ono dwukrotnie: raz na przełomie IV i V wieku, tuż po Servacjuszu, a ponownie w pierwszej połowie VI wieku. Nie wiadomo na pewno, czy są to dwie różne osoby, czy też powtórzenie tego samego wpisu przez kopistów.
Obaj ci biskupi są uznawani za świętych, a święto Agricoli ustalono na 15 maja – kilka dni po głównym święcie św. Servatiusa, obchodzonym 13 maja.
Dlaczego tak niewiele wiemy o Agricoli?
Najstarsze wykazy biskupów Tongeren i Maastricht znamy z kopii sporządzonych wiele wieków po opisywanych wydarzeniach. Ich autorzy czerpali z lokalnej pamięci, starych dyptyków liturgicznych oraz wpisów kalendarzowych, ale nie z dokumentów, które pozwoliłyby nam dzisiaj zweryfikować kolejność i daty.
W rezultacie o pierwszych pasterzach tego Kościoła – poza Servatiusem oraz późniejszymi biskupami Monulfem i Gondulfem – wiemy zasadniczo tylko tyle, ile mówią nam same imiona. Historycy nie kwestionują istnienia tych osób, ale nie potrafią przypisać im konkretnych wydarzeń ani dokładnych dat.
Agricola jest tego dobrym przykładem. Jego imię przetrwało, ponieważ zostało wpisane na listę odczytywaną podczas liturgii, upamiętniającą kolejnych zmarłych biskupów lokalnego Kościoła.
Święto 15 maja i lokalna tradycja kultu
Kult Agricoli miał zawsze charakter lokalny, związany z Maastrichtem i terytorium dawnej diecezji Tongeren, obecnie podzielonego między Holandię a Belgię. Nigdy nie został wpisany do powszechnego kalendarza liturgicznego.
Jego święto, obchodzone 15 maja, pozostaje w cieniu wielkiego święta św. Servacego, wokół którego od średniowiecza w Maastricht rozwinęła się bogata tradycja pielgrzymkowa. Agricola pozostaje jednym z tych świętych, których obecność w kalendarzu przypomina, że początki chrześcijaństwa wzdłuż Mozy sięgają czasów rzymskich.