Karmelita z Sycylii
Albert urodził się około połowy XIII wieku w rodzinie degli Abati, osiedlonej na Sycylii. Źródła nie są zgodne co do tego, czy urodził się w Trapani, czy w pobliskim Erice; przydomek „z Trapani” stał się jednak nierozerwalnie z nim związany.
Wstąpił do zakonu karmelitów w bardzo młodym wieku, do klasztoru w Trapani. Karmelici dopiero niedawno przenieśli się wówczas z Ziemi Świętej do Europy i wciąż dostosowywali się do życia w nowych warunkach — Albert należał do pierwszego pokolenia sycylijskich zakonników.
Otrzymał święcenia kapłańskie i zasłynął jako kaznodzieja. Pod koniec XIII wieku został prowincjałem karmelitów na Sycylii i pełnił tę funkcję do końca życia. Zmarł 7 sierpnia 1307 roku.
Tradycja głosi, że jego rodzice przez długi czas nie mogli mieć dzieci i obiecali oddać swoje dziecko na służbę Bogu. Jest to motyw często pojawiający się w średniowiecznych hagiografiach, dlatego należy podchodzić do niego z rezerwą; pewne jest natomiast, że Albert wstąpił do zakonu karmelitów w bardzo młodym wieku.
Cud w oblężonej Mesynie
Najbardziej znany epizod z jego życia wiąże się z Mesyną. Około 1301 roku, podczas wojen o Sycylię, miasto zostało objęte blokadą i groziła mu klęska głodu.
Zgodnie z tradycją Albert modlił się o pomoc dla mieszkańców, a wkrótce potem do portu wpłynęły trzy statki załadowane żywnością, które zostały rozładowane, a następnie zniknęły. Relacja ta została spisana dopiero po jego śmierci i ma charakter legendy, ale to właśnie ta opowieść przyniosła zakonnikowi sławę i wdzięczność mieszkańców Mesyny.
Historyczne jest jednak to, co nastąpiło później: kult Alberta rozprzestrzenił się na całą Sycylię już w XIV wieku, na długo przed jakimkolwiek formalnym potwierdzeniem.
Wojna, o której mowa, to konflikt wywołany przez Sycylijskie Nieszpory z 1282 roku – powstanie przeciwko panowaniu Andegawenów, które pogrążyło wyspę w dwudziestoletniej walce o koronę.
Woda św. Alberta i modlitwa w czasie choroby
W kościołach karmelitańskich do dziś przetrwał zwyczaj związany z kultem św. Alberta: w dniu jego święta poświęca się wodę, którą wierni zabierają do domu i podają chorym. „Woda św. Alberta” była stosowana zwłaszcza w leczeniu gorączek i chorób zakaźnych.
Stąd wywodzi się jego najczęstsza rola patronacka – nad chorymi i tymi, którzy się nimi opiekują. W ikonografii Albert przedstawiany jest w białym płaszczu karmelitańskim, z lilią symbolizującą czystość i książką, rzadziej z krucyfiksem.
Szczególnym czciem otaczała go święta Teresa z Ávili, reformatorka zakonu karmelitanek, która pisała o nim jako o jednym z duchowych ojców zakonu.
Do Alberta wzywano zwłaszcza w czasach epidemii. Jego wizerunki umieszczano w szpitalach i przy bramach miast, a bractwa założone pod jego patronatem zajmowały się opieką nad chorymi.
Kult i święto 7 sierpnia
Albert był pierwszym świętym, którego zakon karmelitów zaczął oficjalnie czcić. Jego kult został potwierdzony w 1476 roku przez papieża Sykstusa IV — co w praktyce odpowiada dzisiejszej kanonizacji, zastosowanej wówczas wobec kultu o długiej tradycji.
Jest patronem Trapani i innych sycylijskich miast, w tym Erice; w dowód wdzięczności za wydarzenia z 1301 roku czczony jest również w Mesynie i Palermo. Jego święto w kalendarzu karmelitańskim oraz na Sycylii przypada 7 sierpnia.
W Polsce Albert z Trapani znany jest głównie w klasztorach karmelitańskich, w tym w Krakowie „na Piasku” i w Czarnej. Poza tymi wspólnotami bywa czasem mylony ze św. Albertem Wielkim, dominikaninem i Doktorem Kościoła, którego wspomnienie przypada 15 listopada, oraz ze św. bratem Albertem Chmielowskim.