Kim była święta Adelina?
Adelina pochodziła z normandzkiej rodziny szlacheckiej, prawdopodobnie z regionu Bessin w dzisiejszej Dolnej Normandii. Życie zakonne rozpoczęła w jednym z opactw w Caen — mieście, w którym Wilhelm Zdobywca i jego żona Matylda założyli dwa wielkie klasztory.
O jej młodości nie wiadomo prawie nic. Źródła średniowieczne interesowały się nią głównie dlatego, że była siostrą Witalisa z Savigny, jednego z bardziej znanych kaznodziejów i pustelników na przełomie XI i XII wieku. Taka perspektywa była wówczas normą: kobiety pojawiały się w kronikach najczęściej dzięki mężczyznom z ich rodziny.
Późniejsza tradycja przypisywała jej opiekę nad wspólnotą kobiet, które osiedliły się w pobliżu Mortain, oraz udział w rozwoju osady Neufbourg.
Warto umieścić to w szerszym kontekście. Przełom XI i XII wieku był w Normandii okresem gwałtownego rozkwitu życia religijnego: powstawały nowe pustelnie, opactwa i wspólnoty kobiet podążające za popularnymi wówczas wędrownymi kaznodziejami. Adelina należy właśnie do tej fali, a jej klasztor jest jednym z jej trwałych śladów.
Białe Opactwo w Mortain i zakonnik, który je założył
Vitalis, chaplain to Robert of Mortain, left service at court to live as a hermit and then founded the abbey of Savigny. For his sister and the women who joined her, a separate monastery was then established in Mortain, known as the Abbaye Blanche — the White Abbey. The name comes from the color of the habits worn in this monastic tradition.
Adelina became the first abbess of this house and led it until her death in 1125. The community at Mortain belonged to the family of Savigniac monasteries, which in the mid-12th century were incorporated into the Cistercian order.
The buildings of the White Abbey have survived to this day and are among the most interesting Romanesque and early Gothic monuments in this part of Normandy.
Much more is known about Vitalis himself than about his sister. He was chaplain to Robert of Mortain, William the Conqueror's half-brother, then spent years living as a hermit in the forests on the border of Normandy and Maine, and as a preacher drew crowds. Founding a monastery for women was a natural consequence of this activity: someone had to provide a permanent place for those who had followed his teaching.
Co jest faktem, a co wynika z późniejszej tradycji?
Nie zachowało się żadne biografie Adeliny napisane za jej życia lub wkrótce po jej śmierci. To, co o niej wiadomo, pochodzi z późniejszych zapisów klasztornych i lokalnej tradycji, dlatego wiele szczegółów — data jej urodzin, imiona rodziców, przebieg jej pobytu w Caen — pozostaje niepewnych.
Pewne jest to, co potwierdza sam fakt powstania fundacji: na początku XII wieku w Mortain, w kręgu Witalisa z Savigny, założono klasztor żeński, a pamięć klasztorna zachowała imię jego pierwszej przełożonej jako Adelina.
Jej szczątki przeniesiono później do opactwa w Savigny, gdzie spoczywa obok swojego brata. Kult Adeliny pozostał lokalny, ograniczony do Normandii, i nigdy nie rozprzestrzenił się na cały Kościół.
Adelina nigdy nie została też formalnie kanonizowana — w XII wieku procedura papieska wciąż się kształtowała, a uznanie świętości najczęściej wynikało z lokalnej tradycji potwierdzonej przez biskupa. Dlatego źródła częściej określają ją mianem „świętej” niż podają datę kanonizacji.
Kult i imieniny Adeliny
Święto św. Adeliny obchodzone jest 20 października. W Normandii pamięć o niej podtrzymują parafie i wspólnoty związane z dawnym opactwem, a jej imię pojawia się w lokalnych kalendarzach liturgicznych.
W Polsce data ta funkcjonuje przede wszystkim jako imieniny Adeliny. Imię to wywodzi się z germańskiego rdzenia „adal”, oznaczającego „szlachetny”, i jest spokrewnione z imionami Adela, Adelaide oraz Alina.
Dla osób poszukujących patronki o tym imieniu najczęściej wymieniana jest Adelina z Mortain, obok wcześniejszej świętej Adelajdy, cesarzowej, której wspomnienie przypada 16 grudnia.
Jeśli planujesz życzenia imieninowe lub szukasz patronki dla dziecka o tym imieniu, warto pamiętać o tym rozróżnieniu: 20 października odnosi się do normandzkiej opatki, a 16 grudnia do cesarzowej z X wieku. Obie daty są obowiązujące w polskich kalendarzach.