Uwielbienia

Godzinki o Niepokalanym Poczęciu NMP — tekst

Małe Oficjum to skrócona forma modlitwy ku czci Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, ułożona na wzór Liturgii Godzin: składa się z siedmiu części, od jutrzni do kompletów, z których każda zawiera hymn, wersety i modlitwę. W polskich kościołach śpiewa się je zazwyczaj przed pierwszą poranną mszą świętą, zwłaszcza w niedziele i w okresie Adwentu.

GODZINKI
o Niepokalaném Poczęciu N. Maryi Panny.

Na jutrznią

Zacznijcie wargi nasze chwalić Pannę świętą,
Zacznijcie opowiadać cześć Jéj niepojętą.
Przybądź nam miłościwa Pani ku pomocy,
A wyrwij nas z czartowskiéj nieprzyjaciół mocy.
Chwała Ojcu i Synowi Jego Przedwiecznemu,
I równemu im w Bóstwie Duchowi Świętemu.
Jak była na początku i zawsze i ninie,
Niech Bóg w Trójcy jedyny na wiek wieków słynie.

Hymn

Zawitaj Pani świata, niebieska Królowa,
Witaj, Panno nad Panny, gwiazdo porankowa,
Zawitaj pełna łaski, prześliczna światłości,
Pani na pomoc świata śpiesz się, zbaw nas z złości.
Ciebie Monarcha wieczny od wieków swojemu,
Za matkę obrał Słowu jednorodzonemu;
Przez które ziemski okrąg i nieba ogniste,
I powietrze i wody stworzył przezroczyste.
Ciebie oblubienicę przyozdobił sobie,
Bo przestępstwo Adama nie ma prawa w Tobie.

W. Przejrzał ją Bóg i wybrał ją sobie,
O. I wziął ją na mieszkanie do przybytku swego.
W. Pani wspomagaj modlitwy nasze,
O. A wołanie nasze niech do Ciebie przyjdzie.
W. Módl się za nami, święta Boża Rodzicielko,
O. Abyśmy się stali godnymi obietnic Pana Chrystusowych.

Módlmy się.

 Święta Maryo, Królowo niebieska, Matko Pana naszego Jezusa Chrystusa i Pani świata, która nikogo nie opuszczasz i nikim nie gardzisz, wejrzyj na nas, Pani nasza, łaskawém okiem miłosierdzia Twego i uproś nam u Syna Twego miłego odpuszczenie wszystkich grzechów naszych, abyśmy, którzy teraz święte i Niepokalane Poczęcie Twoje nabożnym sercem rozpamiętywamy, wiecznej szczęśliwości zapłatę w niebie otrzymać mogli; co niechaj da Ten, któregoś Ty Panno porodziła, Syn Twój, a Pan nasz Jezus Chrystus, który z Ojcem i Duchem Świętym żyje i króluje w Trójcy jedyny Bóg na wieki wieków. Amen.

W. Pani wspomagaj modlitwy nasze,
O. A wołanie nasze niech do Ciebie przyjdzie.
W. Błogosławmy Panu.
O. Bogu chwała.
W. A dusze wiernych zmarłych przez miłosierdzie Boże niech odpoczywają w pokoju.
O. Amen.

Na prymę

 Przybądź nam miłościwa Pani itd. jak na Jutrzni.

Hymn

Zawitaj Panno mądra, domie Bogu miły,
Który złoty stół i siedm kolumn ozdobiły.
Od wszelkiéj zarazy świata ochroniona,
Pierwéj święta w żywocie matki, ni zrodzona.
Tyś Matką wszech żyjących, Tyś jest Świętych drzwiami;
Nowa gwiazdo z Jakóba, Tyś nad Aniołami.
Ogromna czartu jesteś, w szyku obóz silny,
Bądź chrześcijan ucieczką i port nieomylny.

W: Sam Ją stworzył w Duchu Świętym.
O: I wyniósł ją nad wszystkie dzieła rąk swoich.
W: Pani, wspomagaj itd.

Módlmy się. Święta Maryo itd. jak na Jutrzni.

Na tercyą.

Przybądź nam miłościwa itd., jak na Jutrzni.

Hymn.

Witaj arko przymierza, tronie Salomona,
Tęczo wszechmocną ręką z pięknych barw złożona.
Tyś krzak Mojżeszów boskim ogniem gorejąca,
Różdżko Aaronowa, śliczny kwiat rodząca.
Bramo rajska zamkniona, runo Gedeona,
Tyś niezwyciężonego plastr miodu Samsona.
Przystało, aby Cię Syn tak zacny od winy
Pierworodnéj zachował i zmazy Ewinéj.
Który Ciebie za matkę obierając sobie,
Chciał, by przywara grzechu nie postała w Tobie.

W: Ja mieszkam na wysokościach,
O: I tron mój w słupie obłoku.
Przybądź nam miłościwa itd., jak na Jutrzni.

Na sextę.

Przybądź nam miłościwa itd., jak na Jutrzni.

Hymn.

Witaj świątyni Boga w Trójcy jedynego,
Tyś raj Aniołów, pałac wstydu panieńskiego.
Pociecho utrapionych, ogrodzie wdzięczności,
O palmo cierpliwości, o cedrze czystości!
Ziemia jesteś kapłańska i błogosławiona,
Święta i pierowrodną zmazą nie dotkniona.
Miasto Pańskie i brama na wschód wystawiona,
Wszelkąś łaską, jedyna Panno, wypełniona.

W: Jako lilia między cierniem,
O: Tak przyjaciółka moja między córkami Adamowemi.
W: Pani wspomagaj itd.
Módlmy się. Święta Maryo itd. jak na Jutrzni.

Na nonę.

Przybądź nam miłościwa itd., jak na Jutrzni.

Hymn.

Witaj miasto ucieczki, wieżo utwierdzona,
Dawidowa basztami i bronią wzmocniona.
Tyś przy poczęciu ogniem miłości pałała;
Przez Cię władza piekielnych mocarzów stajała.
O mężna biołogłowo, Judyt wojująca,

I Abizai prawego Dawida grzejąca!
Rachel ożywiciela Egiptu nosiła,
Nam Zbawiciela świata Marya powiła.

W: Wszystka piękna jesteś przyjaciółko moja.
O: A zmaza pierworodna nigdy w Tobie nie postała.

Módlmy się. Święta Maryo itd., jak na Jutrzni.

Na nieszpor.

Przybądź nam miłościwa itd., jak na Jutrzni.

Hymn.

Witaj zegarze, w którym nazad jest cofnione,
Słońce dziesięciu linii, gdy Słowo wcielone,
Aby człowiek z padołu powstał wywyższony,
Niezmierny od Aniołów jest coś umniejszony.
Słońca tego promieńmi Marya jaśnieje,
W poczęciu swém jak złota zorza światłem sieje.
Między cierniem lilia kruszy łeb smokowi,
Piękna, jak w pełni księżyc, świeci człowiekowi.

W: Jam sprawiła na niebie, aby wschodziła światłość nieustająca,
O. I jako mgła okryłam wszystką ziemię.
W: Pani wspomagaj itd.
Módlmy się. Święta Maryo itd., jak na Jutrzni.

Na kompletę.

 Niech nas, Pani! Swą proźbą do siebie nawróci Jezus, Syn Twój, a swój gniew niech od nas odwróci. Przybądź nam miłościwa itd. jak na Jutrzni.

Hymn.

Witaj, Matko szlachetna, w panieńskiej czystości,
Gwiazdami uwieńczona, Pani łaskawości.
Niepokalana, czystsza niźli Aniołowie,
Po prawéj ręce Króla stoisz w złotogłowie.
O Rodzicielko łaski, nadziejo grzeszących!
O jasna gwiazdo morska! o porcie tonących!
Bramo rajska, niemocnych zdrowie, w Twéj obronie,
Niech Boga oglądamy na Górnym Syjonie.

W: Jako oléj wylany, o Maryo! Imię Twoje.
O: Słudzy Twoi zakochali się bardzo w Tobie.
W: Pani wspomagaj itd.
Módlmy się. Święta Maryo itd., jak na Jutrzni.

Polecenie Godzinek.

Z pokłonem Panno Święta! ofiarujem Tobie
Te pienia i modlitwy ku Twéj czci, ozdobie;
Prosząc, byś się za nami grzesznymi modliła,
A przy śmierci nam słodką Maryą przybyła.

 Antyfona. Tać jest różdżka, w któréj ani sęk pierworodny, ani skaza uczynkwéj winy nie postała.
W. W poczęciu Twojém Panno niezmazanaś była.
— O. Módl się za nami do Ojca, któregoś Syna porodziła.

Módlmy się.

 Boże, któryś przez Niepokalane Poczęcie Panny Maryi godne Synowi Twojemu mieszkanie zgotował, prosimy Cię, aby, jakoś ją przez śmierć tegoż Syna wolną od wszelkiéj zmazy zachował, takoś nam téż za jéj przyczyną niepokalanymi przyjść do siebie pozwolił. Przez tegoż Jezusa Chrystusa, który z Tobą żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

Na zakończenie.

 Święta Maryo! ratuj nas nędznych, wspomagaj słabych, pocieszaj strapionych, módl się za ludem, przyczyniaj się za duchowieństwem, wstawiaj się za pobożną płcią niewiast: niech wszyscy doznawają Twego wsparcia, którzykolwiek z nabożeństwem obchodzą Twoje święte wspominanie.
 Uwaga. Zamiast tego słowa: „wspominanie” można położyć: „Poczęcie, Narodzenie, Ofiarowanie” itd., albo inną tajemnicę, którą wtenczas Kościół św. obchodzi, lub do któréj kto ma osobliwsze nabożeństwo.
W. Módl sie za nami Święta Boża Rodzicielko.
O. Abyśmy się stali godnymi obietnic Panan Chrystusowych.

Módlmy się.

 Daj, prosimy Cię, Panie! sługom Twoim nieustanném duszy i ciała cieszyć się zdrowiem, i za chwalebną błogosławionéj Maryi Panny przyczyną od teraźniejszego smutku być wolnymi i wiecznego dostąpić wesela. Przez Jezusa Chrystusa Pana naszego. Amen.

 Od Bożego Narodzenia aż do Oczyszczenia Najświętszéj Panny mówić się zwykła zamiast téj, następująca modlitwa:

Modlitwa

 Boże, któryś płodnością panieństwa błogosławionéj Panny Maryi zbawienia wiecznego pożytek ludziom sporządzić raczył, spraw, prosimy Cię, abyśmy jéj za nami przyczyny skutku dozanwali, jakośmy przez nię zasłużyli otrzymać Sprawcę żywota, Chrystusa Jezusa, Syna Twojego, który z Tobą i z Duchem świętym żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

 Skan zawiera grafikę.

Pochodzenie i historia

„Małe officium” to polski odpowiednik łacińskiego Officium parvum Immaculatae Conceptionis — czyli skróconej wersji Liturgii Godzin, ułożonej na cześć Maryi. Takie officium powstawały w średniowieczu z myślą o tych, którzy nie mieli obowiązku odmawiania brewiarza: o braciach świeckich, bractwach i świeckich. Ich siła polegała na tym, że powtarzały strukturę modlitwy Kościoła, ale w skali, którą można było zmieścić w ciągu jednego poranka.

Polskie tłumaczenie rozpowszechniło się w XVII wieku i kojarzyło się przede wszystkim z bractwami maryjnymi oraz porannymi śpiewami parafialnymi. Jego autorstwo jest niepewne i przypisywano je różnym osobom; bezpieczniej jest mówić o tekście, który przybrał stałą formę w drukowanych modlitewnikach i śpiewnikach, niż wskazywać na jednego autora.

Każda z siedmiu godzin — jutrznia, laudy, tercja, seksta, nona, nieszpory i komplet — ma tę samą strukturę: inwokację „Otwórz nasze usta”, hymn, wersety z odpowiedzią oraz modlitwę końcową. Hymny składają się niemal wyłącznie z obrazów ze Starego Testamentu, odczytywanych jako zapowiedzi Maryi: brama nieba, runo Gedeona, wieża Dawida, ogrodzony ogród. Ta warstwa symboliki wymaga dziś komentarza, ponieważ dla współczesnego słuchacza jest znacznie mniej oczywista niż była dla słuchacza z XVII wieku.

Pod względem teologicznym Małe Oficjum poprzedzało dogmat. Kościół ogłosił prawdę o Niepokalanym Poczęciu jako dogmat w 1854 roku, ale nabożeństwo do tej tajemnicy i hymny jej poświęcone były żywe w Polsce już od wieków wcześniej. Opublikowany tutaj tekst pochodzi z Ołtarzyka polskiego wydanego w Grudziądzu w 1883 roku — trzydzieści lat po ogłoszeniu dogmatu, w formie ustalonej znacznie wcześniej.

Osobna uwaga w tekście wskazuje, że w okresie od Bożego Narodzenia do święta Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny zmienia się modlitwa końcowa.

Jak odmawiać

Małe Godzinki są przeznaczone do śpiewania, a nie do czytania. Melodia jest prosta i powtarzalna, więc wierni łatwo ją przyswajają bez nut; w wielu parafiach śpiew prowadzi organista lub kantor, a wierni odpowiadają. Wyśpiewanie całości zajmuje około dwudziestu pięciu minut.

Tradycyjnym czasem jest wczesny poranek, przed pierwszą Mszą św. — stąd nazwa nawiązująca do godzin liturgicznych. W polskiej praktyce parafialnej śpiewa się je zwłaszcza w niedziele, w Adwencie, w maju oraz w święta maryjne. Nie jest to modlitwa obowiązkowa, ani nie jest zarezerwowana dla duchownych; może ją prowadzić osoba świecka.

Modląc się prywatnie, można ją rozłożyć na kolejne pory dnia, zgodnie z pierwotnym sensem oficjum: jutrznia po przebudzeniu, kolejne godziny w naturalnych przerwach, komplety przed snem. Taki układ jest bliższy intencji autorów niż śpiewanie wszystkiego naraz.

Warto zwrócić uwagę na inwokacje powtarzane w każdej godzinie. „Przyjdź nam z pomocą, łaskawa Pani” powtarza się siedem razy i pełni funkcję refrenu łączącego całość. Podobnie modlitwa końcowa – taka sama w większości godzin – skupia się na jednej prośbie: o przebaczenie grzechów i o wieczne szczęście.

Od Bożego Narodzenia do 2 lutego tekst przewiduje zastąpienie modlitwy końcowej inną, uwzględniającą tajemnicę macierzyństwa Maryi.