Co wiadomo o świętym Agonie?
Niewiele — i trzeba to powiedzieć wprost. Imię Agona pojawia się na listach świętych pod datą 18 sierpnia, ale nie towarzyszy mu żadna biografia, relacja z męczeństwa ani wzmianka o miejscu pochówku.
Nie wiemy, w którym stuleciu żył, z jakiego kraju pochodził ani czy był duchownym, mnichem czy świeckim. Każda próba uzupełnienia tych luk byłaby wymysłem, a nie hagiografią. Dlatego ta biografia jest krótka: lepiej jest podać mniej informacji, ale pewnych, niż wiele bez żadnego uzasadnienia.
Dlaczego tak mało wiemy o niektórych świętych?
Najstarsze wykazy świętych wywodziły się z lokalnych kalendarzy poszczególnych Kościołów. Zawierały one datę i imię — to wystarczało, by wspólnota mogła w danym dniu upamiętnić zmarłych przy ołtarzu. Historia życia świętego przetrwała w pamięci danego miejsca i często nigdy nie została spisana.
Na przestrzeni wieków takie wykazy były kopiowane, łączone i skracane. Pożary bibliotek, wojny, błędy kopistów oraz zmieniające się granice diecezji sprawiły, że z wielu imion zachowało się jedynie samo imię. Zdarza się również, że ta sama postać pojawia się w różnych wykazach pod różnymi formami imienia, co dodatkowo utrudnia jej identyfikację.
Historycy zajmujący się hagiografią, a przede wszystkim bollandystowie, porządkują te materiały od XVII wieku. Niektóre wpisy udało się powiązać z konkretnymi osobami; inne pozostają nierozwiązane – tak jest w przypadku Agona.
Jak czcić świętego, o którym nie zachowały się żadne wzmianki?
Kościół nigdy nie uzależniał czci świętego od tego, jak wiele o nim wiadomo. Liturgia dnia i wspólnota świętych obejmują również tych, po których pozostała jedynie data w kalendarzu.
W praktyce oznacza to modlitwę w dniu wspomnienia, czyli 18 sierpnia, oraz prośbę o wstawiennictwo bez przypisywania patronowi cech, których żadne źródło nie potwierdza. Jeśli szukasz świętego o podobnym imieniu i konkretnej biografii, warto sprawdzić inne święta obchodzone tego samego dnia — 18 sierpnia Kościół czci między innymi św. Helenę, matkę cesarza Konstantyna, oraz rzymskiego męczennika Agapita.