Kim byli Abdon i Sennen?
Zgodnie ze starożytnymi aktami męczennictwa Abdon i Sennen byli Persami szlacheckiego pochodzenia, pojmani podczas rzymskiej kampanii wojskowej i sprowadzeni do stolicy imperium jako jeńcy. Mówi się, że w Rzymie poznali chrześcijaństwo, przyjęli tę wiarę i zajmowali się grzebaniem ciał zabitych chrześcijan — co w czasach prześladowań mogło samo w sobie stanowić wystarczającą podstawę do oskarżenia.
Przedstawieni przed cesarzem Deciuszem i senatem, odmówili złożenia ofiary bogom. Zostali skazani na śmierć w amfiteatrze; relacje podają, że zginęli rozszarpani przez gladiatorów, po tym jak rzucone na nich dzikie bestie nie wyrządziły im żadnej krzywdy.
Do tej relacji należy podchodzić z rezerwą: jest to opowieść skonstruowana zgodnie z typowym schematem późniejszych pasji, a nie zapis procesu sądowego.
Co potwierdza historia, a co jest legendą?
Historycy są zgodni co do tego, że kult Abdona i Sennena ma bardzo długą tradycję — świadczy o tym między innymi malowidło z VI wieku znalezione na cmentarzu przy Via Portuensis, przedstawiające dwóch mężczyzn otrzymujących korony od Chrystusa. Jest to jedno z najwcześniejszych świadectw ich kultu w Rzymie.
Szczegóły ich biografii — perskie pochodzenie, ranga społeczna, przebieg procesu i tortur — pochodzą jednak z akt spisanych znacznie później i zawierają wyraźne elementy legendarne. Nie da się dziś ustalić, czy rzeczywiście pochodzili z Persji, ani odtworzyć okoliczności ich śmierci.
Pewne pozostaje to, co najważniejsze: w Rzymie dwóch męczenników o tych imionach czczono od bardzo dawna i uważano ich za ofiary prześladowań z połowy III wieku.
Czy „Abdo” to ten sam święty co Abdon?
Tak. Imię Abdo występuje w tradycjach wschodnich — syryjskiej, arabskiej i maronickiej — i jest skróconą wersją tego samego imienia, które w łacińskich martyrologiach odnotowano jako Abdon.
Samo imię ma korzenie semickie i wywodzi się od rdzenia oznaczającego „sługę”. W Libanie i Syrii znajdują się kościoły poświęcone świętemu Abdo, a data ich święta patronackiego — 30 lipca — zbiega się z upamiętnieniem Abdona i Sennena w kalendarzu rzymskim.
W zapisach baz danych te dwie odmiany imienia są czasami traktowane jako odrębne postacie. W rzeczywistości jednak odnoszą się one do tego samego męczennika.
Gdzie znajdują się relikwie i jak rozwinął się ten kult?
Relikwie Abdona i Sennena były kilkakrotnie przenoszone na przestrzeni wieków. Według „Acta Sanctorum” od 1474 roku spoczywają one w rzymskim kościele San Marco Evangelista al Campidoglio. Inne ośrodki, w tym Florencja i Soissons, również twierdziły, że posiadają ich szczątki — co jest zjawiskiem typowym w przypadku świętych tak starych i tak powszechnie czczonych.
Kult tych świętych szeroko rozprzestrzenił się w Europie Zachodniej. W Katalonii Abdon i Sennen są czczeni jako święci Nin i Non, a poświęconych im jest wiele kościołów parafialnych; ich święto obchodzone jest również w Hiszpanii, Francji, Włoszech i na Słowacji.
W XX wieku ich imiona zostały usunięte z powszechnego kalendarza rzymskiego, co nie oznacza jednak zniesienia kultu – wspomnienie to nadal obchodzone jest lokalnie wszędzie tam, gdzie tradycja ta pozostaje żywa.
Czym opiekuje się święty Abdon?
Najsilniejszą i najlepiej udokumentowaną tradycją jest ta związana z patronatem nad pracami rolniczymi. Rolnicy i winiarze wzywali Abdona i Sennena, prosząc o obfite zbiory i ochronę upraw, zwłaszcza w południowej Francji i Katalonii, gdzie ich święto przypada tuż przed żniwami i zbiorami winogron.
Z dawnych relacji dotyczących ich działalności – pochówku zmarłych chrześcijan – wyrosło również patronat związane z pochówkiem. W niektórych regionach uważano ich za patronów bednarzy i dzieci.
Nie należy jednak przypisywać im patronatów, których tradycja nie uznaje. Poza wspomnianymi kręgami ich kult ma dziś przede wszystkim charakter lokalny i historyczny.